Sokolovići Ailesinin Mirası Üzerine Uluslararası Panel Konferansı IUS’ta Gerçekleşti
24 Ekim 2025 Cuma günü, Uluslararası Saraybosna Üniversitesi (IUS), “Sokolovići: Yeni Bulgular, Yeni Yaklaşımlar” başlıklı uluslararası panel konferansını düzenledi. Etkinlik, Rudo şehrinin kuruluşunun ve Kara Mustafa Paşa Sokolović’in 1555 tarihli vakfiyesinin 470. yılı anısına düzenlendi.
Konferans, Goražde Müftülüğü ve Rudo İslam Cemaati tarafından, Uluslararası Saraybosna Üniversitesi’nin Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler (PSIR) programı, Balkan Çalışmaları Merkezi, Saraybosna Üniversitesi Şarkiyat Enstitüsü, Saraybosna Üniversitesi Tarih Enstitüsü, İstanbul Üniversitesi, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü ve Türkiye Cumhuriyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü iş birliğiyle organize edildi.
Etkinlikte, Bosna-Hersek ve Türkiye’den önde gelen tarihçiler, kültürel miras araştırmacıları ve akademisyenler bir araya gelerek Kara Mustafa Paşa Sokolović’in kültürel ve tarihî mirasını, vakıflarını ve bunların günümüz toplumundaki kalıcı etkilerini ele aldılar.
Açılış Konuşmaları
Karşılama konuşmasında IUS Rektörü Prof. Dr. Ali Osman Kuşakcı, Kara Mustafa Paşa Sokolović için böylesine önemli bir akademik toplantıyı düzenlemekten duyduğu memnuniyeti dile getirdi:
Prof. Dr. Ali Osman Kuşakcı, “Bu konferans, onun hayatını ve çalışmalarını hatırlatarak, hikâyesinin gelecek nesillere ilham vermeye devam etmesini sağlıyor,” dedi.
Vakıfların Önemi ve Kültürel Mirasın Korunması
Goražde Müftüsü Remzija-ef. Pitić, vakıfların sürekliliğini ve günümüz nesillerinin bu mirası koruma sorumluluğunu vurguladı:
“Vakıfsız şehir olmaz, vakıf da halksız olmaz,” diyen Sayın Müftü, vakıfların yönetimi ve korunmasında kurumsal bir yaklaşımın gerekliliğine dikkat çekti.
“Mustafa Paşa Sokolović’in vakfına, büyük milletlerin ve kurumların yaptığı gibi sağlam bir temel oluşturarak, yüzyıllardır süregelen propagandalara ve yanlış anlatılara karşı durarak sahip çıkmalıyız.”
Yeni Tarihî Bulgular
Saraybosna Üniversitesi Şarkiyat Enstitüsü Müdürü ve Osmanlı tarihçisi Dr. Aladin Husić, Rudo’nun Bosna-Hersek’te yeni bir şehirleşme modeli olarak önemini anlattı:
“Rudo’nun tarihi kolay olmadı — sel felaketleri ve demografik değişimler şehrin sürekliliğini kesintiye uğrattı ve nüfus yapısını değiştirdi; yakın tarihte Boşnakların sürülmesi buna örnektir,” dedi.
Panelde, Dr. Rudo’nun erken dönem tarihî gelişmeleri, yeni arşiv kaynaklarının incelenmesi ve şehrin az bilinen yönlerinin gün yüzüne çıkarılması konuları ele alındı. Vakıflarla ilgili çağdaş meselelerin, araştırmanın ilerleyen aşamalarında daha ayrıntılı biçimde değerlendirilmesi planlanıyor.
Konuşmacılar ve Değerlendirmeler
Panelde Dr. Husić’in yanı sıra Saraybosna Üniversitesi Tarih Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Sedad Bešlija, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü’nden Dr. Uğur Koca, Türkiye Cumhuriyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü’nden Dr. Ramazan Pantik ve Dr. Fatih Çalışır sunum yaptı.
Organizatörlerin de vurguladığı gibi:
“Yüzyıllar boyunca vakıflar, dönemleri ve halkları birbirine bağlayan köprüler olmuş; iyiliğin, bilgelik ve ortak değerlerin kalıcı simgesi hâline gelmiştir.”
Kara Mustafa Paşa Sokolović’in mirası, nesilleri aşan bir vizyonun, maneviyatın ve kültürel mirasın gücünü hatırlatmaya devam ediyor.
